مراحل ترخیص کالا از گمرک به صورت توصیفی

۳.۱ مرحله اول ) تنظیم اسناد و ورود داده
۳.۲ مرحله دوم ) دریافت کوتاژ در دایره احراز هویت و تعیین مسیر
۳.۳ مرحله سوم ) کنترل و ارزیابی کالا
۳.۴ مرحله چهارم ) اخذ مجوزهای لازم
۳.۵ مرحله پنجم ) بررسی تعرفه و تطبیق کالا توسط کارشناس سرویس ( مجازی )
۳.۶ مرحله ششم ) پرداخت به صندوق و صدور سند ترخیص
۳.۷ مرحله هفتم ) انبارداری و اجازه بارگیری
۳.۸ مرحله آخر ) خروج کالا از گمرک
۳.۱ مرحله اول ) تنظیم اسناد و ورود داده
برای ترخیص کالا شما باید بدانید چه مدارکی را باید فراهم کنید؟ در این جا لازم است یک سری سند و مدرک از قبیل اظهارنامه واردات، تصویر کارت بازرگانی ، قبض انبار، بارنامه، ترخیصیه، گواهی مبدا، فاکتور یا سیاهه خرید، اعلامیه تامین ارز با نامه برات (در صورتی که روش پرداخت اعتبار اسنادی برات باشد)، پروفرما یا همان پیش فاکتور، مجوز ثبت سفارش، لیست عدل بندی، بیمه نامه، پروانه بهره برداری (برای شرکت های تولیدی) ، کاتالوگ و بروشور (در صورت وجود)، مجوزهای قانونی برای ترخیص کالا (اگر کالای موردنظر مشمول قانون اجباری اخذ مجوز است)، وکالتنامه رسمی، پروانه صادراتی (در صورتی که واردات در مقابل صادرات انجام شود) را آماده کنید.
اظهارنامه متشکل از دو فرم است؛
فرم ۱۱۱ و فرم ۱۲۱. هنگام تکمیل فرم ۱۱۱ باید به سوالاتی راجع به خود و کالا ی موردنظر که قصد ترخیص آن را دارید، پاسخ دهید.

فرم ۱۲۱ در مورد اقلام کالا ست؛ اگر فقط یک نوع کالا وارد کرده­ اید؛ تنها ملزم به تکمیل برگ A فرم ۱۲۱ هستید.
اما اگر تنوع کالا بیشتر باشد، به ازای هر دو قلم جنس، باید یک برگ دیگر از این فرم به نام B را نیز پر کنید. بنابراین تعداد صفحات اظهارنامه به تعداد اقلامی که وارد کرده ­اید بستگی دارد. پس از تکمیل دستی اظهارنامه (به عنوان چک نویس) باید آن را در سیستم اینترنتی گمرک (سامانه جامع امور گمرکی) ثبت کنید.
بررسی و تایید اظهارنامه، در پایان این مرحله در صورتی که در سیستم الکترونیکی گمرک تمامی قسمت ها را به درستی پر کرده باشید و هیچ مشکلی وجود نداشته باشد، نرم افزار به شما یک شماره سریال و یک شماره عطف خواهد داد. شما هم اکنون می‌توانید از این اطلاعات پرینت گرفته و برای انجام مراحل بعدی نزد خود نگه دارید.
۳.۲ مرحله دوم ) دریافت کوتاژ در دایره احراز هویت و تعیین مسیر

بعد از تنظیم اسناد و ثبت اطلاعات اولیه در مرحله قبلی، این مرحله به احراز هویت و اظهار کالا اختصاص دارد. دایره احراز هویت دایره فنی گمرک است که در ابتدا اسناد دریافتی را بررسی کرده و در صورت تایید آن ها ، شماره ثبت یا همان کوتاژ را درج می نماید.

می توان گفت کوتاژ به معنای ثبت اظهارنامه واردات یا صادرات کالا در گمرک است و به هر اظهار نامه ثبت شده، یک شماره اختصاص داده می شود که به این شماره کوتاژ گفته می شود. بعد از دریافت شماره کوتاژ ، اظهارنامه لاک و مهر می شود.
در گمرک به دلیل کمبود نیرو و صرفه جویی در وقت و همچنین مشکلاتی که ممکن است با انجام تمامی مراحل کنترلی ایجاد شود، با استفاده از سیستم مدیریت ریسک از سه مسیر سبز، زرد و قرمز برای ترخیص کالا استفاده می شود که تعیین مسیر از طریق سیستم کامپیوتری و با توجه به عواملی همچون درصد مأخذ حقوق ورودی ، نوع کالا ، اعتبار صاحب کالا و اظهارکننده و کشور سازنده است و یا حتی این مسیر می تواند کاملا تصادفی یا شانسی انتخاب شود
مرحله سوم ) کنترل و ارزیابی کالا

در ادامه فرآیند ترخیص با توجه به مسیر تعیین شده برای محموله، کنترل و ارزیابی کالا صورت می گیرد، در واقع اگر در دو مسیر قرمز و یا زرد قرار بگیرید محموله شما نیاز به کنترل دارد که به این ترتیب، یا بسته کالا باز و توسط ارزیاب گمرک بررسی و با اسناد مطابقت داده می شود و یا فقط نیاز به بررسی اسناد توسط رئیس سرویس گمرک مربوطه می باشد.
بعد از اینکه این مرحله با موفقیت به اتمام رسید و محموله از نظر ارزش و کلیت و تعداد مشکلی نداشت، در بخش دایره ارزش، ارزش اظهاری، سوابق گمرکی و دیگر روش های تعیین ارزش مورد بررسی قرار می گیرد
مرحله چهارم ) اخذ مجوزهای لازم
در این مرحله مجوز های لازم که توسط سیستم و کارشناس با توجه به کالا تعیین گردیده است باید تکمیل شود. استاندارد، بهداشت، قرنطینه ، مخابرات، تجهیزات پزشکی، جهاد، انرژی اتمی، وزارت راه، مالیات و … از جمله مجوزهای لازم در این بخش می باشند.
۳.۵ مرحله پنجم ) بررسی تعرفه و تطبیق کالا توسط کارشناس سرویس ( مجازی )
در مرحله پنجم کارشناس سرویس به بررسی تعرفه و تطبیق کالا با اسناد می پردازد. همچنین کارشناس سرویس به اسناد و الزامات ورود ( مجوزهای مورد نیاز و ارزش ) که در مطالب قبلی نیز به آن اشاره شد نظارت می کند.
رئیس سرویس نیز به بررسی امضاها و روند نهایی پرونده می پردازد و تایید نهایی توسط او صادر می گردد.
۳.۶ مرحله ششم ) پرداخت به صندوق و صدور سند ترخیص
دراین قسمت پس از اینکه مبلغ پرداختی از سوی گمرک مشخص گردید، صاحب کالا هزینه را به صورت فیش نقدی به حساب گمرک واریز می کند سپس فیش پرداخت را گرفته و پروانه سبز گمرکی برای وی صادر می شود.
پروانه سبز سندی است که در گمرک صادر می شود و به معنای آن است که عملیات ارزیابی به پایان رسیده است و صاحب کالا با گمرک تسویه کرده و می تواند مقدمات خروج کالای خود را از گمرک فراهم نماید .
۳.۷ مرحله هفتم ) انبارداری و اجازه بارگیری
پس از پایان تشریفات کار در سرویس ارزیابی در هر سه مسیر ذکر شده پروانه های مهر شده و صدور سند ترخیص ، هنگامی که تسویه های لازم با شرکت حمل و نقل صورت گرفت با توجه به دریافت قبض انبار و سایر مدارک لازم ، گمرک مجوز بارگیری را صادر می کند و مبلغی به عنوان مبلغ انبارداری توسط مسئول نگهداری کالا از صاحب کالا دریافت می شود.
مبلغ انبارداری در گمرکات مختلف، متفاوت محاسبه می گردد و هزینه های مربوط به تخلیه ، بارگیری ، بیمه، مدت زمان رسوب کالا در انبار و غیره را شامل می شود که این موارد نیز با توجه به حجم، نوع و ارزش کالا محاسبه می گردد.
همانطور که در مرحله اول نیز به آن اشاره شد، قبض انبار به سندی گفته شود که توسط انباردار در قبال گرفتن کالا از شخص تحویل دهنده ی کالا با مشخصات درج شده صادر می شود . با توجه به قوانین گمرکی ایران هر کالایی که وارد محدوده ی گمرکی شود باید در دفاتر انبار ثبت شود و برای بار، باید اظهار نامه یا بارنامه به صورت جداگانه صادر و به شخصی که کالا را تحویل داده است بدهند.
۳.۸ مرحله آخر ) خروج کالا از گمرک
پس از آنکه شخص تمامی کارهای مربوط به ترخیص کالا را انجام داد ، می تواند بیجک انبار را توسط انبار دار گمرک دریافت کند.
بیجک انبار بعد از کنترل پروانه سبز گمرکی و همچنین مهر درب خروج صادر می شود و نشان می دهد که کالا ی مربوطه به صاحب کالا تحویل داده شده است و می تواند برای بارگیری کالا ورودی ، وسیله نقلیه مورد نظر خود را را وارد گمرک کند. در این مرحله نیز، محموله دوباره بررسی شده و سپس اجازه خروج کالا داده خواهد شد.